Blog

Vraag eens iets anders op een verjaardag

De meest gestelde vragen op een verjaardag aan een kind zijn de volgende: ‘Hoe gaat het op school? Heb je goede cijfers? Ga je over dit jaar? Weet je al wat je na school wil gaan doen?’ Het impliceert dat het leven van een kind alleen uit school bestaat, of je daar goed presteert en of je wel weet wat je daarna moet gaan doen. Er kleven nogal wat nadelen aan deze vragen. Want wat als het helemaal niet goed gaat op school, dat je cijfers niet voldoende zijn of dat je gepest wordt. Of dat je al weet dat je niet overgaat, ‘dan zal het wel aan jezelf liggen en had je harder moeten werken?’ Veel kinderen werken heel hard, willen heel graag, en toch lukt het niet. Vanwege zeer uiteenlopende redenen. Ook dat is realiteit. Wat doe je als kind als je zo’n vraag gesteld wordt? Je gaat dan bij zo’n vraag maar zeggen dat het goed gaat en probeert zo snel mogelijk weg te komen bij die persoon.

Ik heb een beter idee. Het bestaat uit twee onderdelen:

1. Vraag eens iets anders aan een kind. Wat zijn je interesses buiten school? Waar word je blij van? Sport, dansen, paarden, feesten, fietsen, film kijken, gamen? Kun je me uitleggen hoe Minecraft werkt? Wat zou je willen veranderen in de wereld (of op school :-))? Hoe zou je ideale leven eruit zien? Vraag eens of een kind het leuk vind als je iets over je eigen werk of leven vertelt. Of het werk dat je opa deed… Ik noem maar wat. En als je dan al iets vraagt over school, vraag dan iets wat écht ergens over gaat. ‘Vind je het leuk te vertellen over de leukste les die je ooit gehad hebt op school? Wat vind je het meest interessant op school? Wie is je leukste leraar en waarom dan?’ Of gewoon een hele open vraag ‘Vind je het leuk om iets over school te vertellen?’ En ‘nee’ is dan ook een geldig antwoord en niet onbeleefd, je vraagt het immers.

2. Een ander punt is de taak van de ouders. Leer je kinderen dat ze niet op elke vraag hoeven te antwoorden. Mensen stellen die vragen uit een soort gewoonte. Het is een soort kopieergedrag. Als je geen zin hebt om te antwoorden op dit soort vragen, doe dat dan niet. Om dan toch beleefd en sociaal geaccepteerd te blijven, leerde ik mijn kinderen en de leerlingen op school dat je de vragen beantwoord met een wedervraag. Of je antwoord met een verhaal wat je wel wilt delen. Neem van mij aan dat kinderen niet gaan vragen ‘Hoe ging je laatste functioneringsgesprek? Was je baas tevreden over je? Krijg je salarisverhoging of vind je dat je al genoeg verdiend? Ga je nog promotie maken? Ben je wel eens ontslagen?’ Kinderen kunnen namelijk hele leuke vragen stellen over iemands leven en werk. 

Kinderen stellen heel graag vragen, maar krijgen vaak de kans niet. Ze zijn al vertrokken als iemand de ‘standaard vragen’ stelt. Het is vaak geen echte interesse van de volwassenen. Deel als volwassene je interesses, hobby’s, ideeën en visie op de wereld. Uiteraard op gepast niveau voor de leeftijd van het kind wat je tegenkomt en check of het kind wel geïnteresseerd is in jou. Mijn ervaring thuis en in de school is dat je ook – of juist – met kinderen van 4 jaar hele boeiende gesprekken kunt hebben over het leven en de wereld. Vaak zelfs boeiender en meer inspirerend dan met volwassenen.

Misschien zegt dit ook iets over de constante noodkreet dat HET ONDERWIJS moet veranderen. Misschien zoeken we wel op de verkeerde plek. Moet niet het onderwijs veranderen, maar moeten WIJ veranderen. Als we met een andere mindset, met andere ogen onze kinderen gaan zien, ze serieus gaan nemen, ze echt betrekken, we echt geïnteresseerd zijn in wie ze zijn, dan gaan de kinderen ook laten zien wie ze zijn. Zij zijn degene die de vragen moeten gaan stellen op school. Niet de leraren in toetsen en examens. Van vragen stellen kun je heel veel leren. Iedereen weet dat je dingen beter leert als het je echt interesseert. Iedereen is op zoek naar de intrinsieke motivatie van leerlingen. Als je alsmaar druk bezig bent heel veel kennis over te dragen en daarmee veel van en aan de kinderen vraagt, trekt de intrinsieke motivatie zich terug. Als volwassenen zich voordoen alsof ze allemaal beter weten dan jij gaan de meeste kinderen dat geloven.

Gelukkig een groot aantal niet, een deel daarvan kiest voor onze school. Ze vragen de vrijheid om zelf dingen te ontdekken, zelf de vragen te stellen. Niet alleen over het opgelegde curriculum, maar juist de hele breedte van het leven. Ze willen vooral ook zichzelf leren kennen. Wie ben ik, hoe verhoud ik me tot de ander en tot de wereld? Alleen in echte zuivere ontmoeting met dat alles komt een kind tot eigen ontdekkingen, antwoorden en kan een zelfbeeld vormen wat reëel is en vooral moet voldoen aan de eigen eisen en doelen die het zich stelt. 

Inspiratieshot

Na 14 jaar in de schoolbanken (8 jaar basisschool en 6 jaar middelbare school) haalde ik een diploma. Iedereen van mijn jaar mocht iets schrijven voor een boek dat we ter herinnering meekregen. Ze vroegen mij wat ik in al die jaren had geleerd. Mijn antwoord staat in dat boek: ‘Dat ouderen niet altijd de wijsten zijn.’

Het heeft me enorm geraakt dat ik te jong was om serieus genomen te worden. Om naar te luisteren. Ik had maar te volgen. Hq€;4?eJRa@95?!

Ik heb héééél lang uitgekeken naar het moment waarop ik ouder was en de touwtjes van mijn leven in eigen handen kreeg. En nu ik ouder ben, ben ik betrokken bij een onderwijssysteem dat gebaseerd is op intrinsieke motivatie, eigenaarschap en persoonlijk leiderschap. Jonge mensen in het democratisch onderwijs krijgen de ruimte om hun eigen pad te gaan, zichzelf te ontdekken en zichzelf te laten gelden.

Dat het werkt en hoe dat werkt vertellen ervaringsdeskundigen Armando, Tony, Vlinder en ik met een interactieve lezing over democratisch onderwijs en onze school. Afgelopen week stonden we voor het eerst voor een groep docenten. En er staan meerdere inspiratieshots binnen en buiten het onderwijs op de planning.

Het doet mij erg veel om deze jonge helden het podium te zien beklimmen. Zij krijgen de kans om zich uit te spreken en nemen het woord. Ze delen een puur en indrukwekkend verhaal over onderwijs. Ze worden gehoord. Terecht. Een droom die uitkomt.

Meer informatie over onze lezing vind je op de website van DOE Business.

Wonen, werken, leren

´It takes a village to raise a child´ is een Afrikaanse uitdrukking die past in onze manier van denken over onderwijs en opvoeding in  de samenleving. Opgroeien en leren  gebeurt in de geïntegreerde omgeving van de samenleving waarin kinderen op een natuurlijke manier in aanraking komen mét die samenleving. En de mensen die daarin wonen en werken. Zo ga je leren van het leven, en ontstaat er een wisselwerking:  Wie kan iets voor ons betekenen en voor wie kunnen wij iets betekenen? Interactie leidt tot samenwerken,  leidt tot verbondenheid. De ideale leeromgeving.

Wat wij bieden aan de bewoners, is aandacht en betrokkenheid en levendigheid. Mensen betrekken in onze community voorkomt isolement van bv ouderen en jongeren die moeilijk aansluiting kunnen vinden. Wij kunnen hen betrekken in de keuken, de werkplaats, de kinderboerderij, de groentetuin. Alles op vrijwillige basis maar wel volgens de sociocratische besluitvoering die we hanteren binnen de school.  Doordat de bewoners hun talenten en vaardigheden inzetten binnen de school, ontstaat een wisselwerking tussen wonen, werken en leren: een ‘dorp’ dat van en door elkaar leert,  en zich ontwikkelt in verbondenheid met elkaar.

De meerwaarde voor DOE is dat we zo een setting creëren waardoor kinderen kunnen leren van het leven. Het leven heeft meerdere leeftijden. Het zien van anderen leidt tot interactie en zo wordt burgerschap ervaren en geleefd. Kinderen groeien op in verbondenheid met hun directe omgeving, met de samenleving, en leren daarin hun eigen plek te vinden, te maken en daar verantwoordelijkheid voor te nemen.

Daarom wonen en onderwijs onder één dak. Eventueel toekomstige bewoners doorlopen het aannamebeleid, vormgegeven door medewerkers van de school, leerlingen en bewoners. Aan specifieke zorgbehoeften wordt voldaan door mensen die daarvoor opgeleid zijn; onze rol is deze mensen betrekken in onze community. Opgroeien en leven in een gezond sociaal netwerk; wonen, werken en leren zijn geïntegreerd.  It takes a village to raise a child.

DOE Business

In 2014 begonnen we een school waar jonge mensen zich ontwikkelen in vrijheid en gelijkwaardigheid, op basis van hun intrinsieke motivatie. Inmiddels zien we zelfbewuste jongeren opgroeien die dichtbij zichzelf staan, als vanzelfsprekend leren en de wereld met vertrouwen tegemoet treden. Persoonlijk leiderschap, autonomie en authenticiteit worden er geleefd. Onze kennis en ervaring met betrekking tot leren en leven vanuit intrinsieke motivatie willen we delen. Dat doen we vanaf vandaag met workshops, lezingen en trainingsdagen via DOE Business.

Bosdag

Ongeveer een maand geleden, midden in de herfst, in het bos. Met een grote groep kleuters, zeven, acht, negen jarigen. Geen programma of van te voren bedachte activiteiten. Ieder met zijn eigen rugzakje vol eten en drinken, verder niets. Alleen het bos. Neerstrijken op een mooie plek, en spelen maar. Ontdekken, struinen, opgaan in de natuur.

Ge-wel-dig. De kinderen, én wij, hadden een heerlijke dag. Behalve heel veel fijne speel- en ontdekervaringen tussen alle bomen en struiken en in de beek, merkten we ook dat kinderen uitdagingen aangingen en moeilijkheden moesten overwinnen. Wij dachten: zolang er nog kinderen zeer ontdaan zijn als ze blijven hangen aan een braamtak, moeten we vaker het bos in.

We zijn ‘de Bosdagen’ gaan inplannen. We vonden een prachtige open plek in het bos met in het midden een klein vennetje. Op 10 minuten rijden bij DOE vandaan. Op de geplande bosdagen brengen en halen de ouders hun kinderen rechtstreeks naar en van deze plek. Ideaal!

Op de vrijdag na Sinterklaas spraken we voor het eerst af op onze bosplek. We hadden een drukke week achter de rug, met Sint-festiviteiten zowel thuis als op school. Een drukke tijd met veel indrukken en ook spanningen. We merkten dat het druk was in de school. Luidruchtige kinderen en heel wat ‘gedoe’… kinderen die weer terug in balans moeten komen. Dat uit zich in drukte en beweging. 

Naar het bos dus. Wauw… Wat een mooie plek…! Eerst eens verkennen. Dat vennetje, dat trekt…! Hmmm, daar kan je ook in! Met je laarzen!  Whaaaa! Drijfzand!

We hebben de hele dag gespeeld. Het ging vanzelf. Er was geen overlast van té druk geschreeuw of ge-ren. Het bos absorbeert alles.

We gaan alle seizoenen meemaken op deze mooie plek. Verder bouwen aan de hut van takken, het vlot verbetern, met nóg hogere laarzen nóg dieper het ven in, spelen met de modder, plassen in het wild, klimmen in bomen, balanceren op boomstammen, sokken drogen bij een vuurtje. We hebben ons voorgenomen de bosdagen altijd door te laten gaan, ook al is het ‘slecht’ weer. We kleden ons erop en overwinnen moeilijkheden.

Kom maar op…!

Kennis delen

Ik geef wiskundeles op DOE. Leerlingen kunnen zich inschrijven voor les op een voor hen geschikte tijd. Sander heeft zich nog nooit ingeschreven voor een wiskundeles. Toch ben ik regelmatig met hem in gesprek en deel ik kennis over mijn vak. Hij vindt het leuk om allerlei dingen uit te rekenen en vraagt me dan wel eens hoe ik dat zou doen. Van hoeveel letters heb je nodig als je alle getallen van één t/m duizend uitschrijft tot hoe groot is de kans om een bepaalde kaartencombinatie te trekken en hoeveel tijd hoort of ziet een wereldburger gemiddeld reclame. Het delen van kennis gaat zo op een natuurlijke manier. Ik hoef geen lesje af te draaien, maar ik sta wel in dienst van de ontwikkeling van de leerling.

Zo ook deze maandag. Ik heb zojuist in het kader van onze themaweek over ruimtevaart met de scheikundedocent en een aantal leerlingen buiten ‘raketten’ afgeschoten met behulp van de chemische reactie van bakpoeder met azijn. Om de hoogte van onze raketten te bepalen, hebben we de kijkhoek gemeten op het moment dat de raket zijn hoogste punt bereikte. Terug in het sciencelokaal kunnen we beginnen met de berekening van de hoogte. Ik had vooraf al wat uitleg over de tangens gegeven. Die uitleg stond nog op het white board. Nu was het een kwestie van het invullen van de getallen die we hadden gemeten. De meeste leerlingen haakten af. Dat is geen probleem. In deze les, met als doel het bieden van inspiratie, neemt iedere leerling mee wat aansluit bij zijn of haar interesse en niveau. Sander zit ook in het lokaal. Hij is niet mee naar buiten geweest. Het afschieten van de raketten vond hij niet bijster interessant, maar nu ik de getallen begin in te vullen op het bord heb ik zijn aandacht. Hij rekent mee en samen komen we erop uit dat een van de raketten ongeveer 5,5 meter de lucht in is geschoten. Ik weet dat hij net boven het dak van de gymzaal uitkwam. Kan dat kloppen?

Vraag ik me hardop af. Een andere leerling die van een afstandje toch nog wel mee blijkt te luisteren, denkt van wel. Die gymzaal is ongeveer het dubbele van een gewoon lokaal, dus zeker wel een meter of 5. Sander is nu ineens wel gemotiveerd om naar buiten te gaan. Hij meet de kijkhoek als hij naar het bovenrandje van het dak van de gymzaal kijkt, meet nauwkeurig de afstand van de kijkhoekmeter tot de gymzaal en keert terug naar het sciencelokaal. We gaan weer rekenen. Het dak van de gymzaal bevindt zich volgens onze berekening op ongeveer 5,5 meter van de grond. Het klopt. Sander verzucht… wiskunde is echt leuk!

Onrust

Hij zit in een hoek van de school. Alleen. Starend in het luchtledige. Als verdoofd. Voeten op heupbreedte op de grond en handen ontspannen op z’n knieën. Zijn ogen priemen alsof hij door de muur tegenover hem heen probeert te kijken. Alsof hij oog in oog staat met iets dat voor anderen onzichtbaar is, of tenminste niet zo opvalt. Het rumoer in de hal weet zijn stilte niet te doorbreken. Alleen de subtiele beweging van zijn ademhaling verraadt dat hij nog leeft. En dan ineens kijkt hij mij met grote ogen aan.

Boris’ blik verzacht meteen. Open, nieuwsgierig, toegankelijk. Zoals ik dat inmiddels van hem ken. Hij groet me zo vrolijk dat zijn moment van opperste concentratie wellicht helemaal geen moment van opperste concentratie was. Toch ben ik benieuwd. En een beetje bezorgd. Ik groet terug en wandel zijn richting in. ‘Hoe is het met je?’ vraag ik voorzichtig.

Een stilte volgt. Zijn gefocuste blik komt terug. Ik zie dat Boris naar binnen keert om tot een antwoord te komen. Hij bekijkt zijn gevoel met chirurgische precisie. Vervolgens vult hij de leegte met een directe vertaling van zijn innerlijke observatie: ‘Iets in mij kan gewoon niet geloven dat alles goed is. Ik merk dat ik onrustig ben. Ik weet dat ik hier niets hoef te doen en toch ervaar ik een soort drang dat ik dingen moet. Het zit in mezelf.’

Nu kijk ik Boris met grote ogen aan. Zijn reflectieve vermogen en heldere verwoording raken me. Zijn kwetsbaarheid raakt me zo mogelijk nog meer. Boris is hier nog maar net, twee dagen, en ik versta zijn verwarring. Dat zeg ik hem. Vervolgens geef ik hem de ruimte om zijn gevoel in nog andere woorden te vangen. De jongen kijkt me bedenkelijk aan en staat op: ‘Ik wil iets doen met het lege aquarium bij de ingang.’ En hij vertrekt.

Leerling populatie

Een veelgestelde vraag aan ons is: ‘Wat voor leerlingen zitten er eigenlijk op DOE?’ Het idee is nog wel eens dat het ‘probleemkinderen’ zijn. Wij zijn van mening dat die niet bestaan. Er bestaan wel kinderen mét een probleem. Het is niet voor niets dat kinderen overstappen van een reguliere school naar een democratische school. Blijkbaar is er iets wat ze bij ons op school vinden wat ze elders missen. Een aantal kinderen vond school saai. Sommigen geven aan de diepte in te willen, maar omdat er een programma is gaat de klas door. Ook is het lastig je veel al weet en toch mee moet doen. Wat ook genoemd wordt, is dat een jongen bijvoorbeeld in een klas zit met allemaal jongens die van voetbal houden en het daar de hele dag over hebben. Hij houdt van geschiedenis en hele andere dingen en mist dan de aansluiting en iemand met gelijke interesses. Eenzaamheid is dan snel ontstaan.

Door de leeftijdmix (4 t/m 21 jaar) en de vrije ruimte die leerlingen hebben in onze school zie je groepjes ontstaan met gelijke interesse en bezigheden. Het levert een groep gemotiveerde mensen op die zich samen verdiepen in een onderwerp of bezigheid. Geen gefrustreerde mensen die er niets aan vinden, geen verstoring wat dat betreft in het proces. Ideaal en fijn dat je iets echt leuk kan en mag vinden zonder dat klasgenoten je uitlachen als je iets heel erg leuk vindt. Dat is een van de redenen waarom leren hier zoveel sneller kan gaan. Waar een VWO scholier 6 jaar wiskunde volgt kan hier binnen één jaar of twee jaar door middel van een staatsexamen een VWO examen volbracht worden. Het hoeft niet maar het kan wel. Een aantal leerlingen heeft dit pad al gekozen en met succes volbracht. De eerst twee leerlingen hebben binnen 4 jaar een volledig VWO diploma op zak! Inmiddels zijn zij begonnen aan hun vervolgstudie aan de TUe en Hogeschool Windesheim.

Met onze Aannamekring (met daarin docenten en leerlingen) maken we beleid hoe we de school duurzaam in evenwicht kunnen houden en toekomstbestendig. We denken dat een balans in de samenstelling daarbij zeer helpend is. Dus een balans qua jongens en meiden, leeftijden, maar ook typen. Eigenlijk een afspiegeling van alle soorten mensen die je ook tegenkomt in de samenleving. Initiatiefnemers, volgers, drukke mensen, rustige mensen en alle andere varianten.

Er zijn ook grenzen. We zijn namelijk geen speciaal onderwijs en kunnen kinderen die behoefte hebben aan volledig individuele begeleiding niet aannemen. We zijn er niet voor opgeleid en het concept leent zich er niet voor. Voor sommige kinderen is de vrijheid te groot en verliezen zich erin. Om een indruk te geven van onze populatie hieronder een overzichtje. Zoals jullie zien hebben we ruimte voor meisjes in de VO leeftijd. De meiden hebben nu te maken met 25 leuke, gezellige puberjongens maar willen er ook wel wat extra meiden bij.

Er is weer iedere maand is er een Infokring dus voel je welkom om eens te komen kijken, vragen te stellen en te luisteren naar ons verhaal.

PO LEERLINGEN

Leeftijd Meisjes Jongens Totaal
4 4 3 7
5 3 4 7
6 5 2 7
7 3 3 6
8 6 5 11
9 1 1 2
10 3 5 8
11 3 4 7
28 27 55

VO LEERLINGEN

Leeftijd Meisjes Jongens Totaal
12 0 2 2
13 3 7 10
14 0 6 6
15 1 5 6
16 3 2 5
17 0 1 1
18 0 2 2
19 1 0 1
20 0 0 0
21 0 0 0
8 25 33